Ảnh minh họa
Việc đưa ra danh mục 84 công nghệ cao ưu tiên đầu tư phát triển cho thấy định hướng mới trong chiến lược nâng cấp năng lực khoa học - công nghệ của Việt Nam. Điểm đáng chú ý là danh sách này không chỉ tập trung vào các lĩnh vực đang “nóng” như AI, bán dẫn, dữ liệu lớn hay an ninh mạng, mà còn mở rộng sang y sinh, nông nghiệp thông minh, giao thông hiện đại, năng lượng sạch và công nghệ không gian. Đây được xem là bước cập nhật quan trọng để theo kịp xu thế công nghệ toàn cầu và tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.
Các công nghệ nền tảng được đặt ở vị trí trung tâm
Trong dự thảo, nhóm công nghệ số cốt lõi tiếp tục giữ vai trò chủ lực. Những lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, dữ liệu lớn và phân tích dữ liệu được ưu tiên cao do có khả năng ứng dụng rộng trong quản trị, sản xuất, thương mại và dịch vụ công. Đây là các công nghệ không chỉ tạo ra sản phẩm mới mà còn có thể nâng hiệu quả vận hành của gần như mọi ngành kinh tế.
Bên cạnh đó, danh mục còn bao gồm nhiều hướng đi đang định hình tương lai số như Blockchain, điện toán đám mây, điện toán lượng tử, Digital Twin và thực tại mở rộng (XR). Việc bổ sung các công nghệ này cho thấy định hướng không dừng ở nhu cầu trước mắt mà hướng tới năng lực cạnh tranh dài hạn. Đáng chú ý, an toàn thông tin và bảo mật cũng được đặt trong nhóm ưu tiên, phản ánh yêu cầu bảo vệ hạ tầng số và dữ liệu ngày càng cấp thiết.
Lĩnh vực bán dẫn cũng nổi lên như một mắt xích quan trọng. Dự thảo đề cập chuỗi công nghệ từ thiết kế, sản xuất đến đóng gói và kiểm thử vi mạch tích hợp. Cùng với đó là các công nghệ tự động hóa như robot công nghiệp, hệ thống sản xuất linh hoạt, máy công cụ điều khiển số thế hệ mới và các giải pháp điều khiển - truyền động tiên tiến, nhằm hỗ trợ quá trình hiện đại hóa nhà máy và nâng chuẩn sản xuất trong nước.
Y sinh, nông nghiệp và giao thông là các trụ cột ứng dụng lớn
Không chỉ tập trung vào công nghệ số, danh mục ưu tiên còn dành tỷ trọng đáng kể cho y sinh học. Nhiều hướng công nghệ được nhấn mạnh như sinh học tổng hợp, chẩn đoán phân tử, chỉnh sửa gene, công nghệ mô và tế bào phục vụ điều trị. Song song với đó là các nền tảng bào chế tiên tiến, sản xuất vaccine thế hệ mới, protein tái tổ hợp và kháng thể đơn dòng, mở ra triển vọng nâng cao năng lực nghiên cứu - sản xuất dược phẩm trong nước.
Ở khu vực nông nghiệp, trọng tâm chuyển dần sang mô hình sản xuất thông minh và bền vững. Danh mục đề cập các giải pháp canh tác không đất quy mô lớn, máy nông nghiệp thông minh, ứng dụng nano trong nông nghiệp và công nghệ chọn tạo giống dựa trên chỉ thị phân tử. Những hướng đi này được kỳ vọng sẽ giúp tăng năng suất, cải thiện chất lượng nông sản và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu, vốn đang gây áp lực lớn lên sản xuất nông nghiệp Việt Nam.
Với giao thông, dự thảo cho thấy sự quan tâm đến cả hạ tầng lẫn phương tiện. Các công nghệ như hệ thống giao thông thông minh (ITS), điều khiển tín hiệu đường sắt, công nghệ chế tạo phương tiện và hạ tầng cho đường sắt tốc độ cao đều được đưa vào diện ưu tiên. Ngoài ra, nhóm công nghệ cho phương tiện sử dụng điện, hydro hoặc hệ truyền động hybrid cũng xuất hiện, phản ánh xu hướng giảm phát thải và tái cấu trúc ngành vận tải theo hướng xanh hơn.
Năng lượng sạch, vật liệu mới và công nghệ không gian mở rộng tầm nhìn phát triển
Nhóm năng lượng - môi trường là một trong những mảng có ý nghĩa lâu dài đối với tăng trưởng bền vững. Danh mục ưu tiên nhắc tới công nghệ phát điện từ nguồn tái tạo, các giải pháp lưu trữ năng lượng hiện đại và lưới điện thông minh. Đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam từng bước giảm phụ thuộc vào nhiên liệu truyền thống và tối ưu hóa vận hành hệ thống điện trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ tiếp tục tăng.
Song hành với đó là các công nghệ đo đạc và quản lý phát thải carbon, xử lý rác thải điện tử, tái chế vật liệu và phát triển vật liệu tiên tiến. Một số hướng liên quan đến quang tử và chế tạo thiết bị phục vụ điện gió ngoài khơi cũng được chú ý, cho thấy tầm nhìn không chỉ dừng ở sản xuất điện mà còn hướng đến làm chủ các mắt xích công nghiệp hỗ trợ có giá trị cao.
Đáng chú ý, danh mục còn mở rộng sang lĩnh vực không gian và tài nguyên. Công nghệ vệ tinh cỡ nhỏ, chùm vệ tinh quỹ đạo thấp và một số giải pháp phục vụ khai thác, giám sát tài nguyên là những mảng được đưa vào định hướng ưu tiên. Điều này cho thấy bức tranh phát triển công nghệ của Việt Nam đang được hình thành theo hướng toàn diện hơn, từ kinh tế số, công nghiệp chế tạo đến hạ tầng chiến lược của tương lai.
Với người dùng Việt, việc ưu tiên phát triển các công nghệ cao không phải câu chuyện xa vời của phòng thí nghiệm hay nhà máy, mà sẽ dần tác động trực tiếp đến đời sống hằng ngày. Từ dịch vụ y tế chính xác hơn, giao thông thuận tiện hơn, điện sạch ổn định hơn cho tới các sản phẩm công nghệ “Make in Vietnam” thông minh hơn, tất cả đều có thể bắt nguồn từ những lựa chọn đầu tư đúng hướng hôm nay.
Ở góc độ tiêu dùng, khi các lĩnh vực như AI, bán dẫn, bảo mật và điện toán đám mây được thúc đẩy mạnh, thị trường laptop và thiết bị số tại Việt Nam cũng sẽ hưởng lợi rõ rệt. Người dùng có thể kỳ vọng vào những mẫu máy tính, thiết bị học tập - làm việc và phụ kiện công nghệ ngày càng mạnh hơn, an toàn hơn và phù hợp hơn với nhu cầu thực tế.
